Bijzondere tuinen, bijzondere collectie:

De grootste collectie bijzondere groenten en aardappelen van Nederland

Rond de prachtige boerderij ‘Essererf’ liggen de Tuinen van Weldadigheid. Een groene oase met allemaal verschillende tuindelen waar we een enorme verscheidenheid aan gewassen telen. Allereerst groenten en aardappelen. Maar daarnaast groeit er ook fruit en bloeien er vele bloemen, kruiden en wilde planten. Biologisch natuurlijk, dat vinden we belangrijk voor onszelf en voor volgende generaties. Ook biodiversiteit vinden we belangrijk. Daarom verzamelen we zoveel verschillende gewassen. Het is mooi om die verschillen te zien en we houden daarmee meteen oude gewassen in stand. Sommige aardappelen, bonen of andere groenten zouden anders misschien wel uitsterven. Het leuke van verzamelen is dat je andere enthousiaste verzamelaars tegenkomt en zo maar steeds blijft uitwisselen en uitbreiden en dat is goed, want zo voorkom je dat gewassen uitsterven als je zelfs eens een slechte oogst hebt.

De plannen voor een zorgboerderij met kwekerij van bijzondere groenten en theehuis aan de rand van Zwolle transformeerden in een plan voor een tuinderij in het bijzondere dorp Veenhuizen.
Om in aanmerking te komen voor een startsubsidie (innovatief ondernemerschap) moest het plan een naam hebben.
ons hoofd nog vol met het ontstaan van de strafkolonie Veenhuizen en de rol van de Maatschappij van Weldadigheid, schudden we ‘De Tuinen van Weldadigheid’ uit onze mouw.
Een tuin was geboren en de naam dekt de lading.
Want het is weldadig om hier rond te lopen en te genieten, maar ook om er te werken.
Als vrijwilliger, stagiair of als dagbesteding.

In het bijzondere historische dorp Veenhuizen, omzoomd door bos en majestueuze beuken- en eikenlanen ligt sinds 2007 de biologische tuinderij de Tuinen van Weldadigheid. Wat begon met een akker vol onkruid en een stuk grasland, is een bloeiend, volwassen tuinencomplex geworden met akkers, groentetuinen, boomgaarden, kruidentuinen, fruittuin, bloemenpluktuin en doolhof. We telen er heel veel soorten bijzondere groenten. Bijzonder omdat je ze niet in de winkel zult vinden, omdat ze vergeten zijn, exotisch of gewoon nog niet ontdekt. De afgelopen jaren zijn we flink aan het verzamelen geweest en we beheren nu een enorme collectie aparte, onbekende en historische groenten en aardappelen. Hiermee hebben we inmiddels landelijke bekendheid verkregen. De collectie eetbare gewassen is uitgegroeid tot de grootste van Nederland met alleen al 150 soorten bonen, 80 soorten knoflook en ruim 100 soorten aardappelrassen. Ons zaai- en pootgoed wordt door heel Nederland verkocht. Sinds 2017 hebben we een eigen zaadlijn en nu ook een eigen webwinkel. Nog slechts een klein deel wordt verkocht voor consumptie. Het is echter niet zomaar een tuinbouwbedrijf. De groenten groeien namelijk in een mooie entourage.  Die mooie plek delen we graag met anderen. Door dagbesteding aan te bieden en door de tuinen voor bezoekers open te stellen.

De tuin bestaat uit allemaal verschillende delen. Om de boerderij liggen grasvelden en terrassen en een aantal borders vol met bij- en vlinderlokkende planten. Achterop het erf is het meer functioneel ingedeeld en naast dit geheel ligt een fruit- en walnotenboomgaard. Hierlangs wandel je de tuinen op. Daar vind je om de hoek een tweetal tunnelkassen en platte bakken. Naast een strook met struiken en wilde planten loop je door een geneeskruidentuin naar een keukenkruidentuin. Daarachter ligt de zogenaamde grote groententuin. Bestaande uit 6 percelen waar de verschillende gewassen rouleren in een wisselteeltsysteem. Aan de noordkant hiervan loopt het Hazelaarlaantje met allemaal verschillende varianten hazelaars. Langs de zuidzijde ligt een lange border met deels wilde en deels gecultiveerde beplanting. Via houten bruggetjes loop je over de sloot naar de dijk. Daaraan liggen een boomgaard met oude rassen hoogstamfruitbomen, een plukbloementuin en een her in te richten stuk, waar eerst het kleinfruitdoolhof lag. Dit is helaas te arbeidsintensief gebleken. Via een rond doolhof kom je aan de zuidzijde, tegen de bosrand aan bij een ‘kindertuin’. Hier valt van alles te snoepen en ontdekken. Ook staat hier de paalhut die in 2017 als pauperhotel werd ingericht. Deze zomer te huur als paalhut. Aan de westkant van het doolhof vind je de borderallee. Borders met bijzondere vaste planten, tweejarigen, wilde planten, kruiden, grassen en soms groentes. Aan weerszijden liggen productietuinen, waarin een collectie rabarber. Ten westen, aan de Hospitaallaan liggen achter de borders twee notenboomgaardjes.

Kortom: veel bijzondere groenten, maar ook kruiden, fruit en (wilde) bloemen

De Tuinen van Weldadigheid zien wij als een kleinschalig en vooral multifunctioneel bedrijf. We combineren de functies tuinbouw, natuur en landschap met zorg, recreatie en educatie. Een belangrijke basis van onze bedrijfsfilosofie is het begrip duurzaamheid, en wel in de vorm van de Drie P’s: people, planet en prosperity. Wij vinden deze drie elementen even belangrijk, zoals wij ook de verschillende functies even belangrijk vinden. De zorg voor de mens (people) en zijn omgeving (planet) zijn voor ons zeer wezenlijk, maar dit wordt alleen mogelijk gemaakt op een rendabel bedrijf (prospherity). Door de ligging en de uitstraling van De Tuinen zal ons bedrijf voor velen een rustpunt of meer zijn.

Wij telen onze groenten en andere producten biologisch. Dat is voor ons logisch. Geen bestrijdingsmiddelen gebruiken maar zorgen voor heel veel variatie. Alle bloemen en wilde planten trekken insecten aan, zo ook insecten die ‘plaaginsecten’ eten. En als er zoveel verschillende soorten staan, is het ook geen ramp als er toch ergens aan geknabbeld wordt. Natuurlijk werken we ook met een ruime vruchtwisseling, wat uitputting van de bodem en plagen tegen gaat. We bemesten de bodem met mest van een biologische rundveehouder en met paardenmest en compost. Verder zorgen we ervoor dat we lopen op de paden en niet op de bedden. Dat alles is belangrijk voor de bodemstructuur en een gezonde bodem. Onze groenten krijgen de tijd om te rijpen en dat proef je.

Je kunt wel zeggen dat verzamelen in ons bloed zit. Dat zie je in ons huis, maar dus ook op de Tuinen. Dat het bloed kruipt waar het niet gaan kan, blijkt wel uit Lambert. Zijn vader heeft zijn halve leven in de aardappelen gewerkt, onder andere als selecteur. Als jongen baalde hij als hij weer eens mee moest naar de moestuin om te helpen. Nu hebben we een enorme moestuin en beheren we een heel grote collectie aardappelen. Verzamelen is leuk en je kunt er niet meer mee stoppen, want er is steeds weer iets nieuws te ontdekken. Zo blijft de collectie groenten en aardappelen groeien. Elk jaar vinden we wel nieuwe (oude) soorten. Met elkaar beheren we een enorme diversiteit aan landbouwrassen. Nieuwe, bijzondere, vergeten ofwel historische groenten, maar ook fruit en kruiden. Met deze collectie zorgen we voor instandhouding van oude rassen. Door het verkopen van zaden en pootgoed werken we mee aan het in stand houden van  biodiversiteit.

We werken eraan om de complete collectie met info op de website te zetten. Te beginnen met het deel dat we verkopen in de webshop.

Onze groenten verkopen we via de Streekboer, op de Ommelander markt en aan horecagroothandel Horecavers in Haarlem. Verder staan we met zaai- en pootgoed op diverse specialistische moestuinmarkten zoals Reclaim the Seeds, Groenmoesmarkt en Moestuindag Twickel. Verder worden onze groenten nog verkocht via onze eigen webshop